Ô nhiễm nước sông do nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa qua xử lý đang là một trong những vấn đề môi trường cấp bách nhất tại Việt Nam. Kinh nghiệm từ bang Odisha (Ấn Độ) qua nghiên cứu của Hiệp hội Nước Quốc tế (IWA) cung cấp những bài học quý giá cho Việt Nam trong cuộc chiến chống ô nhiễm nguồn nước.
Bối cảnh: Thách thức từ đô thị hóa nhanh
Tại bang Odisha, Ấn Độ, quá trình đô thị hóa nhanh chóng đã biến nước thải sinh hoạt và bùn thải thành một trong những tác nhân ô nhiễm chính của các hệ thống sông. Vấn đề đặc ra bởi sự thiếu vắng hệ thống cống thu gom tập trung ở phần lớn lãnh thổ, thiếu cơ sở xử lý nước thải, thói quen vệ sinh không đảm bảo, và thiếu cơ chế quản lý hiệu quả.
Mô hình giải pháp kết hợp tập trung – phi tập trung
Chính quyền Odisha đã triển khai mô hình quản lý nước thải toàn diện kết hợp hai hướng tiếp cận: hệ thống thu gom và xử lý nước thải tập trung cho các thành phố trên 200.000 dân, và hệ thống xử lý bùn phân (Faecal Sludge and Septage Management – FSSM) phi tập trung cho các đô thị nhỏ và vừa dưới 200.000 dân.
Kết quả sau 5 năm triển khai (2017–2022): 13 nhà máy xử lý nước thải (STP) và 112 nhà máy xử lý bùn phân (FSTP) được xây dựng và vận hành. Chất lượng nước trên 17/19 đoạn sông bị ô nhiễm đã cải thiện đáng kể, chuyển từ mức ô nhiễm sang không ô nhiễm.
Bài học cho Việt Nam
Việt Nam và Odisha có nhiều điểm tương đồng: đô thị hóa nhanh, hạ tầng xử lý nước thải chưa đồng bộ, và áp lực lớn lên các hệ thống sông ngòi. Từ kinh nghiệm Odisha, có thể rút ra những bài học quan trọng cho Việt Nam: kết hợp linh hoạt giữa hệ thống tập trung và phi tập trung tùy theo quy mô đô thị; ưu tiên công nghệ chi phí thấp, phù hợp địa phương; tăng cường vai trò cộng đồng trong vận hành và giám sát; và xây dựng khung pháp lý rõ ràng cho quản lý bùn thải.
Giải pháp TPlus cho xử lý bùn phân và bùn thải
TPlus cung cấp giải pháp xử lý bùn thải toàn diện phù hợp với điều kiện Việt Nam: công nghệ ép bùn hiệu suất cao, hệ thống FSSM cho đô thị vừa và nhỏ, thiết bị tách nước bùn di động phù hợp cho vùng khó tiếp cận, và các giải pháp tái sử dụng bùn thải sau xử lý làm phân bón hữu cơ đạt chuẩn. Với định hướng phát triển bền vững, TPlus đồng hành cùng các địa phương trong việc phục hồi và bảo vệ chất lượng nguồn nước.
Nguồn tham khảo: IWA – Mitigating river water pollution through wastewater treatment (Odisha case study), iwa-network.org
