Hiện nay, khoảng 80% lượng nước thải toàn cầu đang được xả thải trực tiếp ra môi trường mà không qua xử lý, gây ra hàng loạt nguy cơ về sức khỏe, môi trường và biến đổi khí hậu. Đây không chỉ là một thất bại về quản lý môi trường, mà còn là sự lãng phí khổng lồ về tài nguyên có thể thu hồi từ nước thải.
Tầm quan trọng của vệ sinh đô thị và xử lý nước thải
Theo Hiệp hội Nước Quốc tế (IWA), hiện có khoảng 2,4 tỷ người trên thế giới thiếu điều kiện vệ sinh cơ bản, trong đó 946 triệu người vẫn phải đại tiện lộ thiên. Mỗi năm, hàng trăm ngàn người tử vong tại các nước thu nhập thấp và trung bình do thiếu nước sạch và vệ sinh. Thiệt hại kinh tế từ vệ sinh môi trường kém ước tính lên đến 260 tỷ USD/năm theo Ngân hàng Thế giới.
Nước thải – nguồn tài nguyên chưa được khai thác
Nước thải không chỉ là chất thải cần xử lý mà còn chứa đựng nhiều tài nguyên có giá trị: năng lượng (biogas, nhiệt), nước tái sử dụng, chất hữu cơ (tạo phân bón), phosphorus, nitrogen, cellulose và nhiều khoáng chất quý khác. Công nghệ thu hồi tài nguyên từ nước thải đang ngày càng trở nên khả thi về mặt thương mại, mở ra cơ hội biến nhà máy xử lý nước thải thành nhà máy thu hồi tài nguyên (Water Resource Recovery Facility).
Kinh tế tuần hoàn trong quản lý nước thải
Mô hình kinh tế tuần hoàn – tách rời tăng trưởng kinh tế khỏi việc tiêu thụ tài nguyên hữu hạn – đang thay đổi cơ bản cách chúng ta nhìn nhận nước thải và bùn thải. Thay vì coi đây là gánh nặng cần xử lý, ngành nước đang chuyển hướng sang tối đa hóa thu hồi tài nguyên trong vòng lặp kép kín. Bùn thải từ nhà máy xử lý nước thải, sau khi qua các bước xử lý thích hợp, có thể trở thành phân bón hữu cơ chất lượng cao, nhiên liệu sinh học hoặc vật liệu xây dựng.
Vai trò của các bên liên quan
IWA nhấn mạnh rằng chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn trong quản lý nước thải đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ (xây dựng chính sách và quy định), chính quyền địa phương (lập quy hoạch đô thị tích hợp), cơ quan quản lý (thực thi tiêu chuẩn xả thải và tái sử dụng), doanh nghiệp cấp thoát nước (đổi mới quy trình vận hành), và ngành công nghiệp (người dùng nước tái sử dụng và tài nguyên thu hồi).
Lộ trình cho Việt Nam
Việt Nam cần đồng thời mở rộng tỷ lệ xử lý nước thải và nâng cấp chất lượng xử lý lên tiêu chuẩn tái sử dụng. Điều này bao gồm đầu tư vào hạ tầng xử lý bùn thải chuyên sâu, xây dựng cơ chế khuyến khích tái sử dụng nước xử lý trong nông nghiệp và công nghiệp, và thiết lập thị trường phân bón hữu cơ từ bùn thải đạt chuẩn.
TPlus, với chuyên môn sâu về xử lý bùn thải và tái sử dụng nước, sẵn sàng đồng hành cùng các doanh nghiệp và địa phương trên lộ trình chuyển đổi này. Từ thiết bị tách ép bùn hiệu suất cao đến hệ thống thu hồi tài nguyên khép kín, TPlus cung cấp giải pháp toàn diện cho nền kinh tế nước tuần hoàn tại Việt Nam.
Nguồn tham khảo: IWA – Urban Sanitation and Wastewater, iwa-network.org
