Trang chủ / Góc nhìn / Dựng business case: CAPEX, OPEX và hoàn vốn
Dựng business case: CAPEX, OPEX và hoàn vốn
01/08/2026 · Góc nhìn
Tóm tắt nhanh
So sánh hai phương án thiết bị chỉ bằng giá mua là sai lầm phổ biến nhất. Khung tối thiểu: lấy CAPEX (giá mua + lắp đặt + phụ trợ) cộng giá trị hiện tại của OPEX trong 7–10 năm (điện, polymer, nước, nhân công, phụ tùng, và chi phí xử lý bánh bùn). Phương án đắt hơn khi mua có thể rẻ hơn nhiều khi cộng cả vòng đời — hoặc ngược lại. Luôn làm thêm một kịch bản xấu (bùn khó hơn dự kiến, giá điện tăng).
Ba khối chi phí
- CAPEX: thiết bị + vận chuyển + lắp đặt + hạng mục phụ trợ (bệ máy, điện, khí nén, nhà che, hệ polymer). Phần phụ trợ hay bị bỏ sót và có thể bằng 20–40% giá thiết bị.
- OPEX cố định: nhân công trực máy, bảo trì định kỳ, phụ tùng hao mòn.
- OPEX biến đổi: điện, polymer/hoá chất, nước rửa, và chi phí đem bánh bùn đi xử lý — khoản này gắn trực tiếp với độ ẩm bánh nên là điểm mà công nghệ tạo ra khác biệt.
Một ví dụ so sánh (số giả định)
| Khoản (10 năm) | Phương án A — rẻ khi mua | Phương án B — đắt hơn khi mua |
|---|---|---|
| CAPEX | 10,0 tỷ | 14,0 tỷ |
| Điện + polymer | 9,0 tỷ | 7,0 tỷ |
| Nhân công + bảo trì | 6,0 tỷ | 4,5 tỷ |
| Xử lý bánh bùn (độ ẩm 80% vs 75%) | 12,0 tỷ | 9,5 tỷ |
| Tổng chi phí vòng đời | 37,0 tỷ | 35,0 tỷ |
Ví dụ minh hoạ — số liệu giả định, chỉ để thấy cách khoản “xử lý bánh bùn” đảo ngược kết luận.
Nguyên tắc khi dựng
- Cùng một mốc thời gian và cùng cách quy về hiện tại cho mọi phương án.
- Dùng con số thực của khách (giá điện, đơn giá xử lý bùn tại địa phương) — không lấy con số chung.
- Luôn kèm kịch bản xấu: bùn khó hơn dự kiến, giá năng lượng tăng, công suất thực thấp hơn danh nghĩa.
- Trình bày cả giả định, không chỉ kết quả — để người tài chính tin và tự kiểm tra được.
Câu hỏi thường gặp
Dùng thời gian bao lâu để tính OPEX?
Thường 7–10 năm — quãng thời gian trước kỳ đại tu lớn đầu tiên. Dùng cùng một mốc cho mọi phương án để so sánh công bằng.
Khoản nào hay bị bỏ quên nhất?
Chi phí xử lý bánh bùn (theo tấn) và chi phí dừng máy để bảo trì. Cả hai gắn trực tiếp với việc chọn công nghệ.
Có cần tính lãi suất / chiết khấu không?
Nên, để quy OPEX tương lai về hiện tại cho công bằng với CAPEX bỏ ra ngay. Dùng một mức chiết khấu hợp lý và kiểm tra kết quả có nhạy với nó không.
Nguồn: khung phân tích chi phí vòng đời phổ biến trong ngành thiết bị; ví dụ số là giả định.