Trang chủ / Góc nhìn / Bùn nổi trên bể lắng thứ cấp — khoanh vùng nguyên nhân
Bùn nổi trên bể lắng thứ cấp — khoanh vùng nguyên nhân
15/07/2026 · Góc nhìn
Tóm tắt nhanh
Bùn nổi thường do một trong ba: khí (denitrat hoá trong lớp bùn lắng — bọt N₂ kéo bông bùn lên), vi sinh dạng sợi (bùn “phồng”, SVI cao, nổi thành mảng nâu xốp), hoặc quá tải (tải thuỷ lực hoặc tải bùn vượt thiết kế, lớp bùn dâng cao rồi tràn). Phân biệt bằng quan sát: bọt khí nhỏ đẩy từng cụm bùn lên → khí; mảng bùn xốp trải trên mặt, nước dưới trong → sợi; toàn bộ mặt bùn dâng đều và nước ra đục → quá tải.
Hiện tượng → nguyên nhân (từ dễ tới khó)
| Quan sát | Nguyên nhân khả dĩ |
|---|---|
| Cụm bùn nổi kèm bọt khí nhỏ, nước dưới trong | Denitrat hoá trong bể lắng — bùn lưu quá lâu, thiếu rút bùn |
| Mảng bùn nâu, xốp, nhẹ; SVI cao; bùn lắng chậm | Vi sinh dạng sợi (do thiếu chất dinh dưỡng, tuổi bùn cao, F/M thấp, nước thải dễ lên men) |
| Váng nâu sẫm như bọt, dính, khó vỡ | Vi khuẩn tạo bọt (nhóm Nocardia/Microthrix) — thường kèm tuổi bùn cao, dầu mỡ |
| Cả mặt bùn dâng đều, nước ra đục, đáy bể vẫn đầy bùn | Quá tải thuỷ lực / tải bùn; hoặc bơm bùn hồi lưu (RAS) hỏng |
Tự kiểm tra theo thứ tự
- Đo SV30 và SVI: SVI > 150 mL/g nghiêng về sợi/phồng bùn.
- Kiểm tra lưu lượng bùn hồi lưu và bùn dư: bùn lưu quá lâu trong bể lắng gây denitrat hoá.
- Xem tuổi bùn (SRT) và tỷ lệ F/M: quá cao → dễ sợi và tạo bọt.
- Đối chiếu lưu lượng vào với công suất thiết kế bể lắng (tải bề mặt).
- Soi kính hiển vi (nếu có) để xác nhận sợi / vi khuẩn bọt.
Khi nào cần chuyên gia
Nếu đã chỉnh rút bùn, hồi lưu và tuổi bùn mà bùn vẫn nổi sau 1–2 tuần, hoặc SVI dao động mạnh không rõ quy luật, hoặc xuất hiện váng bọt dai — nên mời người có kinh nghiệm vi sinh nước thải soi mẫu và xây lại chế độ vận hành. Xử lý sai (ví dụ clo hoá bùn hồi lưu quá tay) có thể làm hỏng hệ vi sinh.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết là do vi sinh dạng sợi?
Chỉ số thể tích bùn (SVI) cao (thường > 150 mL/g), bùn lắng chậm để lại lớp bùn xốp, và soi kính hiển vi thấy nhiều sợi vươn ra khỏi bông.
Có nên dùng clo để diệt sợi không?
Chỉ khi đã xác định đúng là sợi và như biện pháp tạm thời, với liều thấp vào dòng bùn hồi lưu, theo dõi sát. Giải pháp gốc là chỉnh tuổi bùn, dinh dưỡng và điều kiện vận hành.
Bùn nổi có làm hỏng số liệu xả thải không?
Có — bùn nổi tràn qua máng thu làm tăng SS và COD đầu ra. Đây thường là lý do một nhà máy “đột nhiên” vượt chuẩn dù cụm sinh học vẫn chạy.
Nguồn: tài liệu vận hành bùn hoạt tính; kinh nghiệm hiện trường, đã khái quát hoá.