Bùn thải là “sản phẩm phụ” không thể tránh khỏi của mọi nhà máy xử lý nước thải (XLNT). Với các nhà máy có công suất từ 10.000 m³/ngày trở lên, lượng bùn sinh ra hàng ngày có thể lên tới hàng trăm tấn — đặt ra bài toán nan giải về chi phí vận chuyển, xử lý và tiêu hủy. Đây là lý do tại sao đầu tư nâng cấp hệ thống làm đặc và khử nước bùn thường có thời gian hoàn vốn nhanh nhất trong các hạng mục cải tạo nhà máy XLNT.
Hai bước then chốt: Làm đặc và Khử nước
Làm đặc bùn (thickening) là bước đầu tiên nhằm tăng nồng độ chất khô của bùn từ 0,5–1% lên 4–8%, qua đó giảm thể tích bùn đưa vào xử lý tiếp theo. Các thiết bị làm đặc phổ biến gồm: bể làm đặc trọng lực (gravity thickener), máy làm đặc bằng băng tải (gravity belt thickener – GBT) và máy làm đặc bằng trống quay (rotary drum thickener).
Khử nước bùn (dewatering) là bước tiếp theo, đưa hàm lượng chất khô lên 18–30% bằng máy ép băng tải (belt filter press), máy ép vít (screw press) hoặc máy ly tâm (centrifuge). Mỗi công nghệ có ưu nhược điểm khác nhau về hiệu suất, chi phí vận hành và yêu cầu bảo trì.
Máy ép vít (Screw Press) – Xu hướng mới cho quy mô vừa và nhỏ
Trong vài năm gần đây, máy ép vít đang được ưa chuộng tại các nhà máy XLNT quy mô 5.000–50.000 m³/ngày nhờ tiêu thụ điện thấp (0,01–0,03 kWh/kg chất khô), vận hành êm ái, ít hao mòn thiết bị và dễ tự động hóa hoàn toàn. Nhiều khu công nghiệp tại Đồng Nai, Bình Dương đã chuyển từ máy ly tâm sang máy ép vít và ghi nhận giảm 40–60% chi phí điện cho công đoạn khử nước bùn.
Tối ưu hóa liều lượng polymer – “Vàng” ẩn trong vận hành
Polymer là hóa chất trợ keo tụ không thể thiếu trong quá trình khử nước bùn, nhưng cũng là một trong những chi phí vận hành lớn nhất. Sử dụng quá ít polymer dẫn đến bùn ướt, giảm hiệu suất ép; quá nhiều lại lãng phí và có thể ảnh hưởng đến chất lượng nước tách ra. Đầu tư vào hệ thống định lượng polymer tự động có phản hồi (closed-loop dosing) thường hoàn vốn trong vòng 12–18 tháng tại các nhà máy công suất trên 1.000 m³/ngày.
Kết luận
Nâng cấp hệ thống xử lý bùn không chỉ giảm chi phí vận hành mà còn là bước chuẩn bị thiết yếu để bước tiếp theo tái sử dụng bùn thành phân bón hữu cơ hoặc nhiên liệu sinh học — xu hướng kinh tế tuần hoàn đang ngày càng được khuyến khích tại Việt Nam.
Nguồn tin: TPlus – Giải pháp xử lý bùn chuyên sâu
