Trong hệ thống xử lý nước thải, bước khử trùng trước khi xả ra môi trường là công đoạn then chốt để kiểm soát vi sinh vật gây bệnh. Trong khi UV và chlorine vẫn là hai phương pháp phổ biến nhất, acid peracetic (PAA) — một hợp chất oxy hóa mạnh — đang ngày càng được chú ý như một giải pháp thay thế tối ưu hơn về cả kỹ thuật lẫn kinh tế.
PAA là gì và hoạt động như thế nào?
Acid peracetic (CH₃CO₃H) là sản phẩm phản ứng giữa hydrogen peroxide và acetic acid. Đây là chất oxy hóa mạnh, có khả năng tiêu diệt vi khuẩn, virus và bào tử ở nồng độ rất thấp (thường 1–5 mg/L). Điểm đặc biệt là PAA phân hủy thành acetic acid và nước — không để lại dư lượng độc hại trong nguồn nước tiếp nhận.
So sánh PAA với UV và Chlorine
Với UV: Hệ thống UV đòi hỏi vốn đầu tư cao, chi phí thay bóng đèn định kỳ và hiệu quả giảm đáng kể khi nước có độ đục cao. PAA hoạt động hiệu quả hơn trong điều kiện nước đục và không bị ảnh hưởng bởi chất rắn lơ lửng (TSS).
Với Chlorine: Chlorine tạo ra các hợp chất halogen hữu cơ (THMs, HAAs) tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe và hệ sinh thái thủy sinh. PAA không tạo sản phẩm phụ halogen, phù hợp với nguồn tiếp nhận nhạy cảm như ao hồ, sông ngòi.
Ứng dụng thực tế tại các nhà máy XLNT Việt Nam
Tại Việt Nam, nhiều khu công nghiệp thực phẩm và chế biến thủy sản đang phải đối mặt với yêu cầu khử trùng đầu ra ngày càng chặt chẽ hơn theo QCVN 11 và QCVN 40. PAA đặc biệt phù hợp với các nhà máy xử lý nước thải quy mô vừa và nhỏ (500–5.000 m³/ngày) vì hệ thống định lượng đơn giản, dễ tích hợp vào dây chuyền hiện có mà không cần cải tạo lớn.
Chi phí vận hành ước tính dao động từ 0,5–1,5 triệu đồng/1.000 m³ nước thải xử lý — thấp hơn đáng kể so với duy trì hệ thống UV cùng công suất.
Những lưu ý khi triển khai PAA
Dù có nhiều ưu điểm, PAA cũng đòi hỏi quy trình bảo quản và vận chuyển nghiêm ngặt do tính ăn mòn cao. Ngoài ra, cần kiểm soát liều lượng chặt chẽ để tránh dư lượng PAA trong nước thải xả ra — mặc dù PAA phân hủy nhanh, nồng độ dư quá cao có thể gây độc cho cá và động vật thủy sinh.
Nhìn chung, với chi phí hóa chất ngày càng cạnh tranh và khung pháp lý về xả thải ngày càng siết chặt, PAA xứng đáng được cân nhắc nghiêm túc trong bất kỳ dự án cải tạo hoặc xây mới hệ thống khử trùng nào.
Nguồn tin: TPlus – Giải pháp xử lý bùn chuyên sâu
