Trang chủ / Kiến thức / Xử lý nước & nước thải / Dầu mỡ trong nước thải chế biến thực phẩm: vì sao phải tách trước khi vào xử lý sinh học
Dầu mỡ trong nước thải chế biến thực phẩm: vì sao phải tách trước khi vào xử lý sinh học
Tóm tắt nhanh
Dầu mỡ (FOG — fat, oil, grease) là nguyên nhân hàng đầu gây nghẹt đường ống, bám màng vi sinh và giảm hiệu suất bể sinh học trong nước thải chế biến thực phẩm. Bể tách mỡ trọng lực hoặc tuyển nổi khí hoà tan (DAF) là bước gần như bắt buộc trước khi vào xử lý sinh học — bỏ qua bước này thường là nguyên nhân khiến một hệ xử lý “đúng thiết kế trên giấy” vẫn vận hành kém trên thực tế.
Bể tách mỡ trọng lực so với DAF
| Bể tách mỡ trọng lực | DAF (tuyển nổi khí hoà tan) | |
|---|---|---|
| Nguyên lý | mỡ nhẹ hơn nước, tự nổi lên sau thời gian lưu đủ dài | bơm khí hoà tan áp suất cao, giải phóng thành bọt mịn kéo mỡ + SS nổi lên |
| Hiệu suất tách FOG | thấp – trung bình, phụ thuộc nhiệt độ nước thải | cao, ổn định hơn kể cả khi mỡ đã nhũ hoá một phần |
| Diện tích / đầu tư | cần thể tích lớn, đầu tư thấp | gọn hơn, đầu tư và chi phí vận hành (điện, hoá chất trợ keo tụ) cao hơn |
| Phù hợp khi | lưu lượng nhỏ, mỡ chưa nhũ hoá nhiều | lưu lượng lớn, nước thải có xà phòng/chất tẩy rửa làm nhũ hoá mỡ |
Hệ luỵ nếu bỏ qua tách mỡ
- Bùn nổi trong bể lắng: mỡ bám vào bông bùn sinh học làm giảm tỷ trọng, bùn nổi lên thay vì lắng — nước ra sau lắng bị đục, cuốn theo SS.
- Giảm tuổi thọ màng nếu dùng MBR: mỡ là một trong những nguyên nhân gây nghẹt màng (fouling) nhanh nhất, đẩy tần suất rửa hoá chất lên cao, tốn chi phí vận hành.
- Mùi: mỡ tích tụ lâu ngày trong đường ống và hố thu phân huỷ kỵ khí tự phát, sinh mùi trước cả khi tới công đoạn xử lý chính thức.
Câu hỏi thường gặp
Bể tách mỡ trọng lực có đủ dùng cho nhà máy chế biến thực phẩm không?
Tuỳ quy mô và loại sản phẩm. Với cơ sở nhỏ, mỡ chưa nhũ hoá nhiều thì đủ; với nhà máy có công đoạn rửa bằng chất tẩy rửa mạnh (làm nhũ hoá mỡ) hoặc lưu lượng lớn, DAF thường cho kết quả ổn định hơn.
Tách mỡ rồi có cần theo dõi gì thêm không?
Có — lớp mỡ nổi cần được vớt/hút định kỳ, không để tự phân huỷ trong bể vì sẽ sinh mùi và một phần hoà tan ngược trở lại dòng nước, làm giảm hiệu quả tách.
Nguồn: Sổ tay hướng dẫn xử lý ô nhiễm môi trường ngành chế biến thực phẩm (Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường TP.HCM, tài liệu công khai) + kinh nghiệm hiện trường đã khái quát hoá.